tarihçe Tarihçe

Tarihçe

KRONOLOJİK TARİHÇE

1854                Bursa’da kız okullarının açılması

1876                Bugün Muradiye’de bulunan Turizm ve Otelcilik Meslek Lisesi’nin yerinde Amerikalı Protestan misyonerler tarafından Amerikan

                       Kız  Koleji’nin açılması

1911                Bugünkü Kız Lisesi’nin bahçesinde bulunan binaların Kız Rüştiye Mektebi’ne tahsis edilmesi

1914                Binaların Kız Muallim Mektebi’ne devredilmesi

1920-1921        Okul binalarının Yunan işgalinde Yunanlar tarafından hastane olarak kullanılması

1925                Atatürk’ün Kız Muallim Mektebi’ni ziyareti

1928                Muradiye Semti’ndeki Bursa Amerikan Kız Koleji’nin bakanlar kurulu kararı ile kapatılıp, yerine Atatürk’ün isteği üzerine Bursa

                       Kız Lisesi’nin açılması

1931                - Atatürk ve İsmet İnönü’nün Kız Lisesi’ni ziyareti

                       - Sonradan Türkiye’nin ilk kadın milletvekillerinden olan Fakihe Öymen’in okul müdürlüğüne atanması

1948                Muradiye’deki Bursa Kız Lisesi ile bugünkü Kız Okulu Caddesi’nde bulunan Kız Öğretmen Okulu’nun yer değiştirmesi

1949                Bursa Kız Lisesi adının tescil edilmesi

1949-1964        Şinasi Onurkan’ın müdürlük dönemi

1953                Kız Lisesi Kütüphanesi’nin kurulması

1962                A Blok’un hizmete girmesi

1964-1966        Hayriye Alanur’un müdürlük dönemi

1967-1989        Melahat Çakır’ın müdürlük dönemi

1967                Bando takımının müzik öğretmeni Ali Yavuz tarafından kurulması

1968                Taş Bina’nın yıkılması

1969                Kireçocakları’nda ilk hatıra ormanının oluşturulması

1970                 B Blok’un dönemin başbakanı Süleyman Demirel tarafından açılması

1971                Biyoloji öğretmeni Şenay Misili önderliğinde Ovaakça’da hatıra ormanı oluşturulması

1970-1974        Bursa Anadolu Lisesi öğrencilerinin Kız Lisesi binasında eğitim görmesi

1973                Cumartesi günleri yarım gün olan eğitimin kaldırılması

1979                - Kız Öğretmen Okulu’nun son mezununu vererek kapatılması

                       - Kapatılan Kız Öğretmen Okulu’nun sahipsiz kalan 20 nefesli enstrüman, 20 trampet ve 20 borusunun müzik öğretmeni ve bando                                  takımı sorumlusu Mehmet Şenol’un girişimleri ile Kız Lisesi’ne aldırılarak, bando ekibinin sayısının 120 kişiye çıkarılması

                       - Bursa Kız Lisesi halk dansları ekibinin beden eğitimi öğretmeni Şerife Şenol tarafından kurulması

                       - Milliyet Gazetesi’nin düzenlediği Türk Halk Müziği yarışmasında Türkiye 1.’liği

                       - Okula ilk kez erkek öğrenci alınması. (Aynı yıl tasdikname ile Erkek Lisesi’ne gönderilmişlerdir)

1980                Milliyet Gazetesi’nin düzenlediği Türk Halk Müziği yarışmasında ikinci kez Türkiye 1.’liğinin kazanılması

1983                Müzik öğretmeni Zeki Çubuk tarafından kurulan halk müziği ekibi ile beden eğitimi öğretmeni Şerife Şenol tarafından kurulan

                       halk dansları ekibinin Milliyet Gazetesi’nin yarışmasında toplu icra dalında Türkiye birinciliğini kazanması ile 1984 senesinde

                       yayınlanan gazetede bu dalda en çok ödül almış okul unvanını kazanması

1988                - Masa tenisinde ilk Türkiye şampiyonluğu

                       - Voleybolda ilk Türkiye şampiyonluğu

1989-1997         Hasan Aktürk’ün müdürlük dönemi

1989                 Ortaokul basketbol takımının lehine biten 258-0’lık skorla kadın basketbolunda dünya rekoru elde edilmesi

1990                 Atletizm takımının kazandığı ilk Türkiye şampiyonluğu

1992                 Kazakistan’dan gelen 40 öğrencinin yatılı olarak Kız Lisesi’ne kaydı

1993                - Son ortaokul mezunlarını vermesi

                       - Yüzme takımının kazandığı ilk Türkiye şampiyonluğu

                       - Yabancı dil ağırlıklı (süper lise) eğitime geçilmesi

1994                 Kız Lisesi Mezunlar Derneği’nin açılması

1997-2006         Sadettin Pircioğlu’nun müdürlük dönemi

1997                 Masa tenisi takımının altıncı kez Türkiye şampiyonu olmasının ardından Belçika’da düzenlenen şampiyonada dünya 3.’sü olması

2005                 Bursa Kız Lisesi adının Bursa Anadolu Kız Lisesi olarak değiştirilmesi

2006                 Aralıksız 20 yılı aşkın bir süre Hikmet Hocaoğlu tarafından çalıştırılan masa tenisi takımının, yedinci kez Türkiye şampiyonu

                        olmasının ardından Çin’de düzenlenen şampiyonada okulu ve ülkemizi temsil ederek ilk 8’e girmesi

2006-2010         Zafer Ağaoğlu’nun vekâleten müdürlük yaptığı dönem

2009                 Bursa Anadolu Kız Lisesi’nin ilk mezunlarının Mudanya-Ülkü Köyü Gölet mevkiinde hatıra ormanı oluşturması

2010                 Yücel Öztürk’ün okul müdürü olarak göreve başlaması

2011                 Okul bünyesinde önce Melahat Çakır, Hasan Aktürk ve sonra Sadettin Pircioğlu döneminde kurulan ve kapatılan okul müzesinin

                        4. kez açılması

 

Kız Muallim Mektebi Bursa Kız Lisesinin Muradiyedeki ilk binası Bursa Kız Muallim Mektebi Kız Muallim Mektebinde bahçede ders Kız Muallim Mektebinden bir sınıf
1930-1931 ders yılı Kız Öğretmen Okulu son sınıf öğrencileri okulun bahçesinde Atatürk Kız Lisesi öğrencileriyle, 1932 Kız Lisesinin taş binasında bulunan amfi sınıfı Taş binanın çatı onarımı Kız Muallim Mektebi yatakhanesi
Kız Muallim Mektebi öğretmenleri, 1920li yıllar B Blok temel atma töreni B Blok açılış töreninde dönemin başbakanı Süleyman Demirel, 1970. Melahat Çakır arşivi Bursa Kız Muallim Mektebi Logosu  


Tarihçe

   Bursa Kız Lisesi’nin tarihini incelerken aslında Bursa’da kız öğrencilere eğitim veren ilk ve orta dereceli okulların ve binalarının tarihçelerinin iç içe geçmiş olduğunu, okulların bina değiştirdiğini, aynı binayı paylaştıklarını ya da birleştirildiğini görürüz. Osmanlı İmparatorluğu’nda batılılaşma hareketlerinin hızlandı­ğı yıllarda, kadınların da eğitimine önem verilmeye başlanmıştır ve Bursa’da kız çocuklarının eğitimi için okul açılması 1854 yılına kadar gitmektedir.

 

   Bugün Bursa Kız Lisesi’nin bulunduğu alanda, tarihî Mah­keme Hamamı’nın karşısında, tek katlı, bodrumlu, kâgir bir bina, Erkek Rüştiye Mektebi (ortaokul) olarak inşa edilmiştir. (Bu bina 1968’de yıkılmıştır.) Erkek Rüştiyesi 1892’de Mülki idadisi (lise) ile birleştirilmiş­, bu tarihten sonra da bina bir süre İdadi Mektebi (lise) olarak işlev görmüştür. Bu okulun ön kısmı uzun süre Kız Rüştiyesi olarak kullanılmış, 1911 yılında ise bütün binalar Kız Rüştiye (Malhatun) Mektebi olarak anılan okula tahsis edilmiştir. O dönemde ders programlarında din bilgisi, ahlâk, nâfi´a bilgisi, Osmanlıca, hesap, sülüs ve rik´a, Arapça, Farsça, imlâ, tarih, coğrafya, hıyâtet (terzilik) ve nakış gibi dersler bulunmaktaydı. 1914 yılından itibaren ise binada Kız Muallim Mektebi eğitime devam etmiştir.

 

   Elimizde bulu­nan kaynaklara göre kuzeye bakan bahçe tarafında iki dershaneli Numune-i Terakki adın­da bir özel okulun açıldığını biliyoruz. O yılla­rın Bursa´sında özel bir okulun açılması da önemli bir gelişmedir. Bu özel okul, Köse Nuri Efendi´ye ait­tir. Okulun, 1915 yılına kadar, Bursalılara eğitim ko­nusunda hizmet ettiği görülüyor. Bu okul 1916’da şimdiki hükümet binalarının yerindeki Nilüfer Hatun Mektebi ile birleştirilmiş, 1920 yılında kapatılmıştır.

 

   Hepimizin bildiği gibi Kurtuluş Savaşı yıllarında Bursa yaklaşık iki yıl Yunan işgali altında kalmış, işgal sırasında, 1920-1921 yıllarında Yunanlar okulu hastane olarak kullanmışlardır. O acı dolu yıllarda dahi eğitime ara verilmemiş, bu güç şartlarda eğitimin önemi topluma anlatılmaya gayret edilmiştir. Yatılı talebeler, bugünkü müdür evinde kalmış, bu evin karşısındaki binada da eğitim görmüşlerdir. Bu olumsuz şartlar altında gizlice yürütülmeye çalışılan eğitim faaliyetleri, Yunanların Bursa´yı terkinden sonra rahat ve özgürce yapılmaya başlanmıştır.

 

   4 Ekim 1925 tarihinde Atatürk Bursa Kız Muallim Mektebi’ni ziyaret ederek burada bir müsamere izlemiştir. Atatürk´ün Bursa’ya geldiğinde ziyaret ettiği tarihi bi­na (taş bina), Erkek Lise­si´nin bugünkü tarihi binası gibiydi. Eski taş bina amfi şeklinde fizik ve tabiye (biyoloji) laboratuvarlarından oluşuyordu. Alt kat iki taraflıydı yemekhane vardı. Yemekhanenin yan tarafında (sokak tarafında) spor salonu vardı. Şimdiki pansiyonun olduğu yerde konak gibi 2 katlı bina vardı. Alt katında 2, üst katında 3 sınıf vardı. Taş binanın üst katında ahşap-çıkma bir bölüm vardı. Burada sırasıyla müzik odası, yanında bir sınıf, onun da yanında kütüphane, sahne ve yatakhane vardı. Ayrıca eski binanın bahsedilen yatakhane duvarına paralel yol üzerinde bir ahşap konak daha vardı, burası da yatakhane olarak kullanılıyordu.

 

   Bursa Kız Lisesi’nin kuruluşu ise şu şekilde olmuştur: Muradiye Semti’nde 1876 yılında Amerikalı Protestan misyonerler bir kız koleji açarlar. Ahmet Zühtü Paşa’nın yazdığı raporda bu okulun öğrenci sayısının başlangıçta 45 olduğu, okulun ruhsatının ise 1892 yılında alındığı belirtilmektedir. Başlangıçta gayri Müslim öğrencileri eğiten okul, Cumhuriyetten sonra daha çok Türk öğrencilere de hizmet vermeye başlar. 5 sınıflı küçük bir okuldur. Ancak okulda bazı öğretmenlerin misyonerlik faaliyetleri yapmaları tüm yurtta infiale neden olur. Muradiye Semti’nde bulunan Bursa Ameri­kan Kız Koleji, 29 Ocak 1928 yı­lında Bakanlar Kurulu kararı ile kapatılarak, okulun binası, Atatürk’ün isteği üzerine Türk Maarif Cemiyeti tarafından satın alınır ve Atatürk´ün himayesinde Bursa Kız Lisesi açılır. Paralı ve yatılı olan okulda 1931’de 90 öğrenci kayıtlıdır.

 

   1931 yılında Atatürk ve İsmet İnönü Kız Lisesi’ni ziyaret etmişlerdir. Okuldan 1931-32 öğretim yılı sonunda 7 öğrenci mezun olmuş, bunlardan üçü hukuk, ikisi ziraat, ikisi de eczacılık eğitimi almıştır. 1932-33 öğretim yılındaki 10 öğrenci İstanbul Üniversitesi Felsefe, Kimya, Eczacılık, Hukuk ve Tıp fakültelerine gitmişlerdir. 1933-34 son sınıf öğrencilerinden onu fen, on sekizi edebiyat şubesinde öğrenim almıştır. Okulun yıllık bütçesi 19.571 liradır. Okulda İngilizce ve Fransızca olmak üzere iki dil eğitimi bulunmakta, İngilizce derslerini bir Türk, bir de Amerikalı öğretmen vermektedir.

 

   Okulun 1933-34 yılında 53 yatılı, 100 gündüzlü öğrencisi, 23 öğretmeni bulunmaktadır. Cumhuriyet’in ilk yıllarından 1933’e kadar okul için 13.261 lira harcanmış, 1931 yılında 90 öğrenci okumuş, 5 öğrenci mezun olmuş, 1932’de 115 öğrenci okumuş, 10 öğrenci mezun olmuştur. Okulda 1938 yılında 300 öğrenci öğrenim görmüştür.

 

   Okul 1947-1948 öğretim yılına kadar Muradiye´deki binasında eğitim vermiş, daha sonra da günümüzdeki ye­rine taşınmıştır. Kız Muallim Mektebi ise Muradiye’deki binaya taşınmış, bir süre sonra Kız Öğretmen Okulu olarak anılmaya başlamıştır. 1974-75 yılından itibaren öğrenci almayarak son mezununu 1979 yılında vermiştir.

 

   16 Eylül 1949’da Milli Eğitim Bakanlığınca adı Kız Lisesi olarak tescil edilmiştir. A blok 1962 yılında hizmete girmiş, taş binada da yıkıldığı 1968 tarihine kadar eğitime devam edilmiştir. 1970’de eğitime açılan B blokun açılış töreni, dönemin başbakanı Süleyman Demirel tarafından yapılmıştır.

 

   Bursa Anadolu Lisesi’nin kız öğrencileri, 1970-1974 yıllarında, Acemler’deki okullarının bina inşaatı bitene kadar Bursa Kız Lisesi’nde okumuştur. Müdür muavinleri ayrı olsa da, Bursa Kız Lisesi’nin bazı branş öğretmenleri Bursa Anadolu Lisesi öğrencilerinin de derslerine girmiştir ve Pazartesi-Cuma bayrak törenleri beraber yapılmıştır.

 

   Okulda önceleri lise ve ortaokul öğrencileri aynı saatlerde eğitim görürlerken, 1950’li yılların sonlarından itibaren ortaokullar sabahçı, liseler öğlenci olmuştur. 1973 senesinde ülke genelinde Cumartesi eğitimi kaldırılmış, hafta içi eğitim süresi uzatılmıştır. Okula ilk kez 1979 yılında erkek öğrenciler alınmış fakat aynı öğretim yılında (1980) öğrenciler tasdikname ile Erkek Lisesi´ne geçiş yapmışlardır. Erkek öğrencilerin yeniden okula alınması, 1993 senesinde yabancı dil ağırlıklı eğitim sistemine geçişle olur. Okul, 1991 senesinden itibaren ortaokula kayıt almaz ve ortaokullarda da son mezununu 1993 senesinde vermiştir. 2005 senesinde Bursa Anadolu Kız Lisesi adını almıştır.

 

   Yılların birikimi ile günümüzdeki Kız Lisesi´ne ula­şılmıştır. Birçok Bursalı ailenin kız çocuklarını eğit­miş olan bu köklü kurum, neredeyse her Bursalı ai­lenin belleğine yer etmiştir. Çünkü uzun dönemler her Bursa ailesinden bir kişi Kız Liseli olurdu. Bu köklü eğitim kurumundan ün­lü isimler de yetişmiş ve halâ yetişmeye devam edi­yor. Örneğin; Atatürk´ün manevi kızı Prof. Dr. Afet İnan, eski başbakan Yıldırım Akbulut’un eşi ve yargıtay üyesi Samia Akbulut, kadın, aile ve sosyal hizmetlerden sorumlu eski devlet bakanı Önay Alpago, milletvekili Sena Kaleli, Kandilli Rasathanesi eski müdürü Prof. Dr. Gülay Altay, Prof. Dr. Afife Batur, Prof. Dr. Yıldız Aydın Avanoğlu, Prof. Dr. Işık Aydınlı, Prof. Dr. Canser Çakalır, Bursa barosu başkanı avukat Asude Şenol, yazar Nilüfer Dumlu Günaydın, sinema sanatçıları Nur Sürer ve Burcu Kara, Kız Lisesi mezunlarındandır. Ünlü ses sanatçısı Safiye Ayla Bursa Kız Muallim Mektebi’nde öğrenim görmüştür. Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ da 1931 yılında Bursa Kız Muallim Mektebi’ni bitirmiştir.

 

Erol Aldanmaz

Bursa Anadolu Kız Lisesi Tarih Öğretmeni

 

Kaynakça:

Akkuş, Mine. “Bursa Kız Lisesi” Bursa Yıllığı, 1934, s. 22.

Kaplanoğlu, Raif. “Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Bursa,” Park Magazin, Temmuz 2010, s. 89.

Polat, İlknur. “Atatürk ve Milli Eğitim,” www.ankara.edu.tr/dergiler/45/807/10279.pdf

Erdönmez, Ahmet Ö. “Bursa Kız Lisesi,” Bursa Araştırmaları Dergisi, Mayıs 2003, s.27.

 Yayın:23.10.2013 - Güncelleme:10.12.2013 - 12:09