Etkinlikler İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi Gezisi

İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi Gezisi

15.04.2013 tarihinde Okulumuz Öğrencileri ile  İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi Gezisi düzenlenmiştir. Öğrencilerimiz bu gezide; tarihten birçok bilim adamı ve eserlerini tanıma fırsatı bulmuşlardır. 

 

İslam Müzesiİslam Müzesiİslam Müzesiİslam Müzesi

Mayıs 2008 de açılmış olan müze, İstanbul´un en güzel mekanlarından biri olan Gülhane Parkı´nda, eski saray duvarlarının Has Ahırlar kısmında 3500 m2 lik bir alanda yayılmış olarak bulunmaktadır.

Tarihi binanın girişi önünde, arap-islam coğrafyasının bilim tarihi acışından en anlamlı çalışmalarından birine dayanarak yapılmış olan bir yerküre, ziyarete davet etmektedir. Halife el-Memun´un (hilafeti: 198-218 H./ 813-833 M.) emri üzerine, küresel tasarım ile hazırlanan dünya haritası o zamanlar tanınan dünyanın coğrafyasını şaşırtıcı bir doğrulukta göstermektedir. Memun´un haritasının ortaya çıkarılması, üzerinde yapılan bilimsel çalışma ve kürenin müzede sergilenmesi, ziyaretçileri bekleyen 500 ün üzerindeki diğer eserler gibi, 1982 yılında Frankfurt Goethe Üniversitesine bağlı Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü´nü kurmuş olan Profesör Fuat Sezgin´in yorulmak bilmeyen araştırmaları sayesinde gerçekleşmiştir.

Arab-İslam yazma eserleri üzerinde yıllar süren bilim-tarihsel yoğun çalışmalar, bu müzede sergilenen ve bugün ziyaretçisine eşsiz bir bilimsel yolculuğu mümkün kılan eserlerin zeminini oluşturmuştur. 9-17. yüzyılların bilimsel ve teknik gelişmelerini yansıtan bu eserler, detaylarına sadık kalarak hazırlanmıştır. İlk olarak bilim tarihinin değişik disiplinlerdeki evrimini kapsamlı bir şekilde takip etme imkanı sunmakla Istanbul´daki müze dünya çapında bir yenilik arzetmektedir. Astonomi, coğrafya, gemicilik, zaman ölçümü, geometri, optik, tıp, kimya, mineraloji, fizik, teknik, mimari ve harp tekniği sahalarında sistematik bir düzenle sergilenen eserler göstermektedir ki, arap-islam bilimlerinin büyük keşif ve buluşları – arapca o dönemde evrensel bilim dili idi- , değişik yollardan Avrupa´ya gelmiş, orada kabul bulmuş ve alınarak adapte edilmişlerdir. Evrensel bilim tarihi, ziyaretçiye sürekliliği bozulmadan sunulmaktadır; bu, özelikle arap-islam dünyasındaki yeniliklerin Avrupa tarafından alınışı, maketler aracılığı ile karşılıklı sergilendiğinde göze çarpmaktadır.

 

Eserlerden Bazıları

Takıyyeddîn’in altı pistonlu su pompası, katalog cilt 5, s. 28

İslam kültür dünyası teknolojisinin en yaygın uygulamalarından biri suyu yükseye ulaştırmakta görülmektedir. El-Cezeri’nin 1200 yılında sadece iki pistonlu bir ayıtı tanıtmasına karşılık, çok taraflı Osmanlı bilgini Takıyyedin 1553 yılında tanıttığı altı pistonlu su pompası gelişimin en yüksek noktasını gösteriyor. Krankmili ile altı silindiri bir bütün olarak sunan güzel mekanizma devamlı suakışını sağlıyor. [HS]

 

 

El-Mizze (Şanı yanında) kullanılmış bulunan destilasyon ayıtı, (Katalog cilt 4, s. 113)

İslam dünyasında kimya alanında ulaşılmış bulunan başarıların çoğu endüstride uygulanmaya konuldu. Bunun çok iyi örneklerinden biri 14. yüzyıldan müslüman coğrafyacı ed-Dimeşki´nin Şam yak.ınındaki el-Mizze köyünde görup tanıttığı gülsuyu destilasyon ayıtıdır. [HS]

 

 

Fas’taki susaati (Katalog cilt 3, s. 106)

Bu 1362 yılında Fas şehrinin Karaviyyin Camii’nin muvakkithanesinde yapılmış buluman büyük bir saatin modelidir. Bozulmuş halde bulunan saat on yıl kadar önce Frankfurt Üniversitesi, Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü tarafından çalışır hale getirilmiştir. Su akışı gerekli enerjiyi sağlıyor, çok akıllıca düşünülmüş ayıtın çalışmasını ayarlıyor. Üst sırada bulunan 24 kapıcık muntazam bir şekilde her yeni bir saatte açılıyor. Her dört dakikada bir, küçük bir metal bilye bir metal kâsenin içine düşmekle bir çınlama sağlıyor. [JH]

 

 

 

Marağa Rasathanesi (kuzey-batı Iran)’nin kullandığı gökküresi, katalog cilt 2, s. 52

1279 yılında 14,4 cm çaplı olup ünlü astronom Mueyyeddin el Ürdî´nin oğlu Muhammad al-´Urdî tarafından ustaca bronzdan yapılmış olup, yıldız kümelerini, gök ekvatorünü, burçlar kuşağının, enlem dairelerini altın ve gümüş olarak işlenmiş olarak veriyor. Bu gökküresi kuzey batı Iran´daki ünlü Marağa rasathanesinin malıydı, 1562 yılından beri Dresden şehrine ulaışmıştır. Bizim modelimiz pirinçten yapılmış, gümüş ile işlenmiştir. [JH]

Yemen Sultanı el-Eşref tarafından yapılan usturlab, katalog cilt 2, s. 105)

İslam dünyasında bazı devlet başkan ve idarecileri bilim araştırmalarına katılmış, bilim aletleri yapmışlardır. Bunlardan biri Yemen’in 1295 ile 1295 yıllarındaki Sultanı el-Eşref’tir. İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi’ndeki model 1291 yılında Sultan El-Eşref tarafından yapılmış olup halen. New York Metropolitan Müzesinde bulunan aslına dayanarak başarılmıştır El-Eşref usturlabın yapılışından yazdığı kitapçıkta ayrıntılı bilgiler vermektedir. Kitapçığın kalan nüshalarından biri, hocalarının onun yaptığı usturlabın yüksek kalitesini dile getiren bir vesikasını taşımaktadır. [HS]

 

 

 

 Yayın:18.04.2013 - Güncelleme:02.05.2013 - 13:19