Tosya Tosya İlçesi

Tosya İlçesi

Tosyanın Tarihi :

Tosya bölge olarak çok eski bir yerleşim yeridir ve ne zaman, kimler tarafından kurulduğu kesin olarak bilinmemektedir.(Tahmini M.S. 322) Şehrin, doğu-batı ticaretinde çok önemli olan “İpek Yolu” üzerinde kurulması önemini artırmış, şehir günümüze kadar çok önemli bir kültür ve ticaret merkezi olma özelliğini korumuştur.

Tosya geçmiş dönemlerde sırasıyla Gasgas, Hitit, Firik Lidya, Kimer, Trak, Roma ve Bizans egemenliğinde kalmış, 1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra, Çankırı ve Kastamonu ile beraber Türk yönetimine girmiştir. Bölge önce Anadolu Selçuklu Devleti sonra Candaroğulları, Çobanoğulları ve II. Murat döneminde de Osmanlı Devleti yönetimine girerek günümüze kadar gelmiştir. Bu sürenin 1071′den önceki yaklaşık 700 yılı Bizans, sonraki 930 yılında Türk yönetimine geçmiştir.

Tosya ile ilgili kaynaklarda Tosya adının, Bizans döneminden kaldığı, daha önceki isminin de “Zoaka” olduğu, bugünkü Tosya adıyla ilgili olarak da “Doceia” nın Tosya’da yaşayan yerli bir ailenin adı olduğu, ve bu ailenin Kastamonu’da yaşayan Kommenler’le ilgileri olduğu , daha sonra bu adın Türkçe söylenişe uygun olarak “Tosya” olarak kullanılmaya başlandığı yazılmaktadır.

Şehrin geçmiş süre içindeki ilk yerleşim bölgesinin şimdiki yeri olduğu üzerine bazı kuşkular vardır. Bugünkü yerleşim bölgesinin güney doğusunda yaklaşık üç kilometre uzaklıktaki “Mermerdirek” yerinde Bizans dönemine ait kalıntıların bulunması Tosya’nın ilk yerleşim yerinin burası olabileceği sanılmaktadır.
Tosya’daki yer isimlerinden Kayı,Karkın, Kınık, Bayat, Afşar, Çepni, Gökomuz gibi Türk isimleri olması, bölgeye yerleşen Türklerin Oğuz boylarına mensup olduklarını göstermektedir

Ulusal Mücadele yıllarında eli silah tutan Tosyalılar cephede savaşırken, geriye kalanlar da cepheye silah ve savaş gereçleri (mühimmat) taşımışlardır. İstanbul’dan gizlice kaçırılan silah ve savaş gereçleri İnebolu Limanı’na, oradan katır ve kağnılara yüklenerek Kastamonu, Tosya, Ilgaz, Çankırı üzerinden Ankara’ya ulaştırılıyordu. Savaş yıllarında Tosya’dan 400 katırlık kervanlarla cepheye savaş gereçleri taşınmış, işgale uğramamasına rağmen, Kuvay-ı Milliye’ye her türlü desteği sağlamış, resmi kayıtlara göre Sakarya Meydan Savaşın’nda ve Başkomutanlık Meydan Savaşında’nda toplam 310 şehit vermiştir.

1927 yılında çizilmiş bulunan bu harita Tosya’nın 1926 yılındaki yönetimsel (idari) yapısını ve sayımlama (istatistik) bilgilerini içermektedir. Haritanın gerçeği Tosya Kaymakamlığı’nda sergilenmektedir.

Nüfusu ve Yapısal Durumu :

2009 yılı genel nüfus sayımına göre ilçe merkez nüfusu 27800, köy nüfusu 13250, toplam ilçe nüfusu 41000 kişidir. İlçeye bağlı bir belde ve 51 köy bulunmaktadır. İlimizin en büyük ilçesi durumundaki Tosya’da ağaç işleri sanayi,toprak sanayi,yem sanayi,dokumacılık sanayi ve el sanatları gibi değişik sanayi kolları mevcut olup, Özellikle ağaç ve toprak sanayi ilçe ekonomisine önemli bir katkı sağlamaktadır.

 

Bunların yanında dokumacılık, özellikle kuşak, kese ve tela imalatı 1500′lü yıllardan beri yerel bir meslek dalı olarak gelmektedir. Yılda 3.5 milyon metreye varan tela imalatı yurdumuzun bu alandaki önemli bir ihtiyacını karşılamaktadır.

El sanatlarından olan bıçak ve bıçkı imalatı daha çok hediyelik ve süs eşyası olarak dış pazardaki, önemli bir gelir kaynağı olarak da iç pazardaki yerini almaktadır. İlçenin geçim kaynakları içinde tarım ve hayvancılık da önemli bir yer işgal etmektedir. İlçenin güneyinde Devrez Vadisi üzerinde üretimi yapılan pirincimiz kalitesi ve lezzeti ile yurt çapındaki yerini almıştır.

Tosya pirinci kendisini sarıkılçık, akçeltik ve maratelli çeşitleri ile kabul ettirmiş ve ülke çapında benimsenmiştir. 3500-5000 ton arasında olan üretimin yaklaşık % 65 i dış pazarlarda tüketilmektedir.Atatürk’ün emriyle kurulan yanda resmi bulunan ilk çeltik fabrikasından bu yana Tosya’ya kurulan çeltik fabrikaları çevre halkına da hizmet etmektedir.

İlçede üretilen ahşap kapı pencere ve mobilyalar Türkiye’nin her yerine pazarlanmakta, ayrıca ihraç edilmektedir. İhraç ediliyor olması gelişmişliğinin belgesi durumundaki ağaç sanayinde 1500 işyeri ve 4 fabrika faaliyet göstermektedir. Ağaç sanayi klasik ahşap kapı ve pencere yapımı yanında son yıllarda modern amerikan kapısı ve özellikle mutfak mobilyası alanında çok büyük gelişmeler sağlamıştır.

Bağ kültürü ve gümele Tosya halkı hayat tarzında önemli bir yer tutmaktadır. İlkbaharda bağlara göç eden Tosya halkı bütün yazı burada geçirmekte bu arada ürettiği taze sebze ve meyveları da pazara getirip satmaktadır. Aynı zamanda turşu, reçel, pekmez, pelverde (marmelat) gibi kış yiyeceğini de hazırlamaktadır. Büyük şehirlere göç etmiş bulunan insanlarda yazları gelerek bağ evlerinde tatil yaparak dinlenmektedirler. Şehirleşmenin getirdiği problemlerden dolayı bağ turizmi giderek daha büyük önem kazanmaktadır. Tahir Musa Ceylan’ın Yarım Adamın Aşkları romanının küçük bir bölümü bu ilçede geçmektedir.

Yeryüzü Şekilleri :

Karadeniz Bölgesi’nin Batı Karadeniz bölümünde, Kastamonu iline bağlı bir kaza olan Tosya; Kastamonu’ya 70 km uzaklıkta olup, batısında Çankırı iline bağlı Ilgaz (Koçhisar) kazası, güneyinde Çorum iline bağlı İskilip kazası, doğusunda yine Çorum iline bağlı Kargı ve Osmancık kazaları ve kuzeyinde de Kastamonu merkez ilçe ve Taşköprü ile çevrilidir. Şehir güneyinden Devrez vadisine açılan düz bir arazi ile doğu, batı ve kuzey cephelerinden ise dağlarla kaplıdır.

 

E – 80 karayolu üzerinde olan ilçemizden 775 nolu Kastamonu-Çorum Devlet Karayolu geçmekte olup, ilçemiz il merkezine 70, Ankara’ya 230, İstanbul’a ise 430 km mesafededir. 41 derece 01 dakika kuzey enlemi ile, 34 derece 03 dakika doğu boylamında bulunan ilçemizin yüzölçümü 119.500 hektardır. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlı bir iklim özelliğine sahiptir. Yıllık sıcaklık ortalaması 11.7 derecedir. Bitki örtüsü karaağaç, meşe ve çoğunlukla çam ormanından oluşmaktadır.

İlçenin su ihtiyacı doğal kaynaklardan sağlanmakta olup, Taşlıpınar, Aşağıpınar,Kuyumcupınarı diye adlandırılan üç adet tarihi pınara, ermelik köyünde ve acıkavak mevkiinde şifalı sulara sahiptir. Devrez ve Deringöz ilçenin belli başlı akarsularıdır. İlçe Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde olup 1943 yılında Tosya – Ladik hattında olan 7,6 gücündeki depremde ilçe merkezindeki 1200 kişi yaşamını yitirmiştir.

 Yayın:22.11.2012 - Güncelleme:22.11.2012 - 11:24