Alanlar Yiyecek İçecek Hizmetleri Alanı

Yiyecek İçecek Hizmetleri Alanı

YİYECEK İÇECEK HİZMETLERİ

Bu  faaliyet sonunda Yiyecek İçecek Hizmetleri alanındaki meslekleri  tanıyabileceksiniz.

A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ

Yiyecek  ve içecek hizmetleri otel, restoran, kafeterya, bar, pastane, toplu beslenme  kurumları, ulaştırma araçlarının (gemi, uçak, tren gibi) mutfakları ve servis  hizmetleri vb. yerlerde hijyen ve sanitasyon kurallarına uygun yiyecek ve  içeceklerin servise hazır hâle getirilip konuklara sunulduğu hizmet alanıdır.

Turizm  sektöründeki gelişmelerin yanı sıra, toplumdaki sosyokültürel ve ekonomik  değişimler, insanların birçoğunun ev dışında hazırlanmış yiyeceklerle beslenmelerine  ve yiyecek içecek hizmetleri alanının hızla gelişmesine sebep olmuştur.

Yiyecek  içecek hizmetlerinin sunulduğu yerlerde besinlerin hazırlanması ve servisinde  görevli olan personelin mutfak hijyeni konusunda eğitimli ve bilgili olması hem  hizmet verilen yerin kalitesi ve sürekliliği hem de tüketici sağlığının  korunması açısından çok önemlidir. Küçük bir dikkatsizlik, yüzlerce insanın  sağlığını bozarak besin zehirlenmelerine yol açabilmektedir.

Ülkemizde  Yiyecek İçecek Hizmetleri alanında faaliyet gösteren pek çok işletme vardır.  Kamu ve özel sektörde çalışanlara yemek servisi yapan mutfakların yanı sıra  çeşitli fabrikalar, iş yerleri, restoranlar, oteller, barlar, ayaküstü tüketim  yapılan yerler bunlar arasında sayılabilir.

Yiyecek  içecek hizmetleri, emek gerektiren ve mutlaka insana ihtiyaç duyulan sektördür.  Sektördeki gelişmeler her zaman daha iyi hizmet vermeyi gerektirmiş,  dolayısıyla dünyada ve ülkemizde önemli bir istihdam alanı hâline gelmiştir.

Bu  alanda, rekabet koşullarına ayak uydurabilmek için sektörün istediği  yeterlikleri kazanmış ve dünya standartlarında hizmet verecek kaliteli insan  gücüne ihtiyaç duyulmaktadır.

Ulaşım  sektöründe yolcu hareketlerinin artması ve yolcu hizmetlerinin önem kazanması,  hosteslik mesleğinin istihdam alanlarının çoğalmasına yol açmıştır. Hostesler  seyahat sırasındaki yolcu hizmetlerinin yanı sıra yiyecek içecek hizmetlerini  de vermektedirler. Bu ortak yeterlikleri sebebiyle hosteslik mesleğinin yiyecek  içecek hizmetleri alanı içinde yer alması uygun görülmüştür.

Yiyecek  içecek hizmeti veren yerlerde, her aşamada hijyen ve sanitasyon kurallarının  sağlanarak güvenli gıda sunumunun gerçekleştirilmesi ile kaliteli bir hizmetin  yapılması halk sağlığı açısından çok önemlidir. 27.05.2004 tarihli “Gıdaların  Üretimi Tüketimi ve Denetlenmesine dair 5179 Sayılı Kanun”la yiyecek içecek  hizmetleri veren yerlerin denetim ve kontrolü sağlanmaktadır.

Beslenme  sistemlerinde çok önemli olan HACCP (Hazard Analyzis of Critical Control  Points=Kritik Kontrol Noktalarında Tehlike Analizleri) gıda güvenliğini  sağlamayı hedefleyen bir yaklaşımdır. İlk kez 1988 yılında yasal boyut kazanarak  Avrupa’da önemli mesafeler katetmiştir. HACCP sistemi tehlikelerin ve kritik  kontrol noktalarının belirlenmesi ve bunların takip edilerek kontrol altına  alınmasında diğer kontrol sistemlerine göre daha ucuz bir yoldur. Çünkü bu  sistem, önleyici tedbirleri alarak yiyeceklerin satın alınmasından servisine  kadar geçen süreç içinde üretimin her aşamasını kontrol altında tutarak  problemlerin ortaya çıkmasını önlemektedir.

Gerek  uluslararası gerekse ulusal düzeyde güvenli, sağlıklı gıdalar ve kaliteli bir  hizmet için HACCP yönetim sistemi etkinliğinin kavranması ve tüketicilerin  bilinçlenmesi HACCP uygulamalarını yaygınlaştıracaktır.

B. ALANIN ALTINDA YER ALAN MESLEKLER

  • Aşçılık
  • Pastacılık
  • Servis Elemanlığı (Garson)
  • Barmenlik/Barmaid
  • Hosteslik

Yiyecek  İçecek Hizmetleri alanı çerçeve  öğretim programında; 4. seviye diploma programında; aşçı, pastacı, barmen,  servis elemanı (garson), kabin memuru (hava hostesi), hava alanında yolcu  hizmetleri memuru, fuar/kongre hostesi,

3.  seviye sertifika programlarında; aşçı  yardımcısı, pastacı yardımcısı, bar servis elemanı (garsonu), servis elemanı  (garson) yardımcısı, şarap servis elemanı, trancheur, baklavacı, börekçi,  ızgaracı, kebapçı, dönerci, sıcakçı (sıcak mutfak aşçısı), mezeci (soğuk mutfak  aşçısı), tatlıcı, pizzacı, otobüs servis elemanı (hostesi), tren servis elemanı  (hostesi), çaycı/ocakçı,

2.  seviye sertifika programlarında; aşçı  çırağı (komi), pastacı çırağı (komi), bar komisi, komi, bulaşıkçı ve meydancı  meslekleri yer almaktadır.

MUTFAK  ELEMANI (AŞÇI)

Tanımı

Aşçı;  mutfak araç gereç ve donanımlarını kullanarak hijyen ve sanitasyon kurallarına  uygun bir şekilde yiyecek ve içecekleri servise hazır hâle getiren nitelikli  kişidir.

Görevleri

  • İş organizasyonu yapmak,
  • Hijyen ve sanitasyon kurallarına uygun çalışma ortamı hazırlamak,
  • Standart yemek tarifesine uygun menüleri planlamak,
  • Kahvaltılık yiyecekleri hazırlamak ve servise hazır hale getirmek,
  • Çorba ve sosları hazırlamak ve servise hazır hâle getirmek,
  • Et ve tavuk yemeklerini hazırlamak ve servise hazır hâle getirmek,
  • Su ve deniz ürünleri yemeklerini hazırlamak ve servise hazır hâle  getirmek,
  • Kuru baklagil yemeklerini hazırlamak ve servise hazır hâle  getirmek,
  • Sebze yemeklerini hazırlamak ve servise hazır hâle getirmek,
  • Salata ve salata soslarını hazırlamak ve servise hazır hâle  getirmek,
  • Pilav ve makarnaları hazırlamak ve servise hazır hâle getirmek,
  • Hamur kullanılarak yapılan yemekleri hazırlamak ve servise hazır hâle  getirmek,
  • Çeşitli tatlıları ve börekleri hazırlamak ve servise hazır hâle  getirmek,
  • Açık büfe yiyeceklerini hazırlamak ve servise hazır hâle getirmek,
  • Hazırlanan ürünlerin duyusal değerlendirilmesini yapmak,
  • Alanındaki araç ve donanımları kullanmak ve bakımını yapmak,
  • Mesleki gelişime ilişkin faaliyetlere katılmak ve yürütmektir. 

PASTACI

Tanımı

Pastacı;  pastane mutfağı araç gereç ve donanımlarını kullanarak hijyen ve sanitasyon  kurallarına uygun pastane ürünlerini hazırlayan, süsleyen ve servise hazır hâle  getiren nitelikli kişidir.

Görevleri

  • İş organizasyonu yapmak,
  • Hijyen ve sanitasyon kurallara uygun çalışma ortamı hazırlamak,
  • Tekniğine uygun çeşitli hamurlarla   (kıyılarak, çırpılarak, özleştirilerek, mayalandırılarak vb.) ürünler  hazırlamak ve servise hazır hâle getirmek,
  • Kremalar, şuruplar ve iç malzemeler hazırlamak,
  • Yaş pasta çeşitlerini ve özel gün pastalarını hazırlamak ve  servise hazır hâle getirmek,
  • Sütlü ve şuruplu tatlı çeşitlerini hazırlamak ve servise hazır hâle getirmek,
  • Meyve salatası, meyveli tatlıları, kompostoları hazırlamak ve  servise hazır hâle getirmek,
  • Türk mutfağına ait helva ve tatlıları hazırlamak ve servise hazır hâle getirmek,
  • Pastane ürünlerini süsleyerek hazırlamak ve servise hazır hâle getirmek,
  • Alanındaki araç ve donanımları kullanmak ve bakımını yapmak,
  • Gerektiğinde ürünlerin satışını yapmak,
  • Mesleki gelişime ilişkin faaliyetleri yürütmektir. 

SERVİS ELEMANI (GARSON)

Tanımı

Servis  elemanı; yiyecek ve içecek hizmetlerinin verildiği yerlerde servis ön  hazırlıkları, sipariş alma, yiyecek ve içeceklerin servisi, hesabın sunumu ve  tahsili işlerini yapan nitelikli kişidir. 

Görevleri

  • İş organizasyonu yapmak,
  • Servis öncesi hazırlıkları yapmak,
  • Özel servis gerektiren yiyeceklerin servisini yapmak,
  • İçecek servisi yapmak,
  • Hesabı hazırlamak ve tahsilini yapmak,
  • Servis sonrası işlemleri yürütmek,
  • Mesleki gelişime ilişkin faaliyetleri yürütmektir.

BARMEN

Tanımı

Barmen;  barda ön hazırlıkları, içecek hazırlama ve servisi, hesabın sunumu ve tahsili  işlerini yapan nitelikli kişidir.

Görevleri

  • İş organizasyonu yapmak,
  • Bar ön hazırlıklarını yapmak,
  • Konuk kabul ve uğurlama işlemlerini yapmak,
  • Sipariş almak,
  • Alkollü ve alkolsüz içeceklerin servisini yapmak,
  • Kokteyl çeşitlerini hazırlamak ve servisini yapmak,
  • Barda animasyon faaliyetlerini yapmak,
  • Hesabı hazırlamak ve tahsilini yapmak,
  • Konuk tiplerine ve olağandışı durumlara uygun davranmaktır. 

HOST/HOSTES

Tanımı

Host/hostes;  fuar/kongre, otobüs/tren, hava yollarında seyahat öncesi, sonrası ve seyahat  sırasındaki yolcu/konuk hizmetlerini ve servis hizmetlerini yapan nitelikli  kişidir.

Görevleri

  • İş organizasyonu yapmak,
  • Hijyen ve sanitasyon kurallarına uygun çalışma ortamı hazırlamak,
  • Fuar/kongre öncesi hazırlıkları yapmak,
  • Fuar/kongrelerde müşteri hizmetlerini yürütmek,
  • Fuar/kongrede stant hizmetlerini yürütmek,
  • Trende bilet ve bagaj işlemlerini yapmak,
  • Trende elektrik sistemlerini kontrol etmek ve kullanmak,
  • Havaalanında rezervasyon, bilet işlemlerini ve yer hizmetlerini  yapmak,
  • Otobüs, tren ve uçakta seyahat hizmetlerini yürütmek,
  • Otobüs, tren ve uçakta servis hizmetlerini yapmak,
  • Protokol ve görgü kurallarına uygun olarak uçuş ekibi ve  yolcularla etkili iletişim kurmak,
  • Anons hizmetlerini yürütmek,
  • Havacılık terminolojisi ile iletişim sağlamak,
  • Meteorolojik gelişmelerin etkilerine göre kabin önlemlerini almak,
  • Seyahat sırasında temel ilk yardım yapmaktır.

 

C.  MESLEK ELEMANLARINDA ARANAN ÖZELLİKLER

Yiyecek  İçecek Hizmetleri alanında yer alan meslekleri seçecek kişilerin mesleklerin  gerektirdiği niteliklere sahip olması, çalışma hayatındaki başarılarında önemli  olacaktır.

Aşçı  olmak isteyenlerin; yiyecek içeceklerle ilgili konulara ilgi duyan, sağlıklı,  mesleği yapmak için engeli olmayan, dikkatli, sorumluluk sahibi, gerektiğinde  hızlı düşünüp hareket edebilen, organizasyon, planlama ve uygulama yeteneğine  sahip, iş güvenliğine dikkat eden, mesleki eğitim almış olmaları gereklidir.

Pastacı  olmak isteyenlerin; sağlıklı, dikkatli, sorumluluk sahibi, gerektiğinde hızlı  düşünüp hareket edebilen, organizasyon, planlama, uygulama ve el becerisine  sahip, estetik ve yaratıcı olan ve yeni ürünler geliştirebilen, iş güvenliğine  dikkat eden, mesleki eğitim almış olması gereklidir

Servis  elemanı olmak isteyenlerin; uzun süre ayakta çalışabilecek kadar sağlıklı,  mesleği yapmak için engeli olmayan, iş disiplinine sahip, mesleği ile ilgili  etik ilkelere bağlı, güler yüzlü, saygılı, kibar, dışa dönük, insanlarla iyi  iletişim kurabilen, insanların istek ve duygularını anlayabilen, ikna etme  yeteneğine sahip, sabırlı, görgü ve protokol kurallarını bilen, etkili ve güzel  konuşan, dikkatli, düzenli, mesleki eğitim almış olması gereklidir.

Barmen  olmak isteyenlerin; iş disiplinine sahip, sağlıklı, mesleği yapmak için engeli  olmayan, ellerini çabuk ve ustalıkla kullanabilen, mesleği ile ilgili etik  ilkelere bağlı, güler yüzlü, saygılı, kibar, sabırlı, sır tutan, insanlarla iyi  iletişim kurabilen, etkili ve güzel konuşan, insan psikolojisinden anlayan,  dikkatli, düzenli, mesleki eğitim almış olması gereklidir.

Hostes  olmak isteyenlerin; hosteslikle ilgili konulara ilgi duyan, fiziksel ve  psikolojik yönden sağlıklı, güçlü, dayanıklı, düzgün bir fiziksel yapı ve  istenen boy ve kiloya sahip olan, ikkatli, sorumluluk sahibi, güler yüzlü ve  düzgün diksiyonu olan, pratik, zeki, sabırlı ve yüksek ikna kabiliyeti olan, iş  güvenliğine dikkat eden, insanlarla kolay iletişim kuran, mesleki eğitim almış  olması gereklidir.

 

D.  ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI

Aşçılar  mutfaklarda görev yaparlar. Çalışma ortamı sıcak ve nemlidir. İş, genel olarak  ayakta yapılır. İş başında mesleklerinin gerektirdiği özel kıyafetleri  giyerler. Meslek elemanları işverenle, aşçıbaşı, aşçı yardımcıları, komi ve  garsonlarla iletişimde bulunurlar. İş, genellikle gündüz yapılır. Ancak menünün  hazırlanması, gerekli planlamanın yapılması ve ön hazırlıklar gece çalışmayı  gerektirebilir. Turizm bölgeleri için mevsimlik çalışma söz konusu olabilir.

Çalışma  esnasında dikkatli olmadıkları takdirde yanma, kayma, düşme, kesilmeler,  elektrik çarpmaları ve doğal gaz zehirlenmeleri gibi kazalarla  karşılaşabilirler.

Aşçılar;

  • Konaklama işletmelerinin yiyecek içecek ünitelerinde,
  • Pastanelerde,
  • Özel ve kamu kuruluşlarının (hastane, okul, iş yeri, fabrika, ordu  vb.), mutfaklarında,
  • Kafeterya, bar ve restoranlarda,
  • Yemek fabrikalarında,
  • Ulaşım araçlarının yiyecek içecek ünitelerinde vb. yerlerde  çalışabilirler.

Pastacılar  pastane mutfaklarında görev yaparlar. Çalışma ortamı sıcak ve nemlidir. İş,  genel olarak ayakta yapılır. İş başında mesleklerinin gerektirdiği özel  kıyafetler giyerler. Meslek elemanları işverenle, pastacı yardımcıları ile  pastacı çırakları ve garsonlarla iletişimde bulunurlar. Pastanelerde gündüz  çalışabilirler, konaklama işletmelerinde çalışma vardiya usulüdür. Gece ise  genellikle ekmek çeşitleri hazırlanır.

Çalışma  esnasında dikkatli olmadıkları takdirde yanma, kayma, düşme, kesilmeler,  elektrik çarpmaları ve doğal gaz zehirlenmeleri gibi kazalarla karşılaşabilir.

Pastacılar;

  • Konaklama işletmelerinin yiyecek içecek ünitelerinde,
  • Pastanelerde,
  • Unlu mamul üreten fırınlarda,
  • Kafeterya ve restoranlarda çalışırlar.

Servis  elemanları yiyecek içecek servisi yapılan mekânlarda görev yaparlar. Çalışma  ortamı temiz, düzenli, zaman zaman kalabalık ve gürültülüdür. İş ayakta  yapılır. İş başında mesleklerinin gerektirdiği özel kıyafetleri giyerler.  Meslek elemanları işverenle, restoran müdürü, restoran şefi, aşçıbaşı, pastacı,  aşçı ve pastacı yardımcıları, komiler ve temizlik elemanları ile iletişimde  bulunurlar. Çalışma zamanı genellikle vardiya usulü olup haftanın bir günü  izinlidirler. Turizm bölgeleri için mevsimlik çalışma söz konusu olabilir.

Çalışma  esnasında dikkatli olmadıkları takdirde yanma, kayma, düşme, kesilme gibi  kazalarla karşılaşabilirler.

Servis  elemanları;

  • Konaklama işletmelerinin yiyecek içecek ünitelerinde,
  • Pastanelerde,
  • Kurum mutfaklarında,
  • Kafeterya, bar ve restoranlarda,
  • Ulaşım araçlarının yiyecek içecek ünitelerinde,
  • Eğlence yerlerinde (diskotek, gece kulüpleri vb.) çalışabilirler.

Barmen/barmaidler,  içecek servisinin yapıldığı açık ve kapalı mekânlarda görev yaparlar. Çalışma  ortamı temiz, düzenli, zaman zaman kalabalık ve gürültülüdür. İş başında,  mesleklerinin gerektirdiği özel kıyafetleri giyerler. Görevi sırasında  müşterilerle oldukça yoğun iletişim hâlindedirler. Meslek elemanları barlar şefi,  bar kaptanı, bar servis elemanları, bar komisi ve işverenle iletişimde  bulunurlar. Çalışma saatleri gecenin geç saatlerine kadar uzayabilir. Turizm  bölgelerinde sezonluk çalışma söz konusu olabilir. Barmenlik yeni insanlar  tanıma olanağı sağlayan bir meslektir.

Barmenler;

  • Barlarda,
  • Konaklama işletmeleri ve restoranlarında,
  • Eğlence yerlerinde(diskotek, gazino, gece kulüpleri vb.)  çalışabilirler.

Hosteslikte,  meslek elemanları bay veya bayan olabilir. Fuarlar, kongreler, uçaklar, trenler  ve otobüslerde görev yaparlar. Çalışma ortamı fuar ve kongre salonlarında ve  ortamlarında, ulaşım araçlarında, çoğunlukla ayakta, kapalı ortamda, dar ve  hareket halindeki araçlarda ve uçaklarda basınç altındadır. İş başında,  mesleklerinin gerektirdiği özel kıyafetleri giyerler. Meslek elemanları; kabin  amirleri, şef vb. diğer üst ve ast personelle, yolcu/konuklarla ve işverenle  iletişimde bulunurlar. Çalışma saatleri düzensizdir (gece-gündüz). Özel  günlerde yoğun çalışma söz konusu olabilir.

Hostesler;

  • Resmi-özel ve yabancı hava yollarında,
  • Tüm otobüs şirketleri ve demir yollarında,
  • Fuarlar, sergiler, oteller, mağazalar, açık hava mekânlarında,  büro hizmetleri ortamında çalışabilirler.

 

E. İŞ BULMA İMKÂNLARI

Yiyecek  ve içecek hizmetleri alanından mezun olanlar, her türlü konaklama ve seyahat  işletmelerinde dalları ile ilgili bölümlerde çalışabilirler.

Fuar/kongre,  otobüs/tren, hava yollarının ilgili bölümlerinde çalışabilirler.

Ayrıca  mutfağı, pastaneleri olan işletmeler ile her türlü yiyecek ve içecek hizmetleri  sektöründe görev alabilirler.

 hgjjjjökjhk

F.  EĞİTİM VE KARİYER İMKÂNLARI

Bu  mesleklerin eğitimi; Anadolu otelcilik ve turizm meslek liselerinde, Anadolu  meslek ve meslek liselerinde Yiyecek İçecek Hizmetleri alanındaki diploma  programlarında verilmektedir.

Bu  okullarda uygulanan yeterliliğe dayalı modüler öğretim programları geniş  tabanlı, yatay ve dikey geçişlere imkân veren bir yapıya sahiptir.

Yiyecek  İçecek Hizmetleri alanı aşçılık, servis elemanlığı, pastacılık, barmenlik,  hosteslik dallarından mezun olanlar, ÖSS’de başarılı oldukları takdirde dört  yıllık fakültelerin (lisans) ilgili bölümlerine girebilecekleri gibi sınavsız  geçiş hakkından yararlanarak iki yıllık meslek yüksekokullarına (ön lisans) da  devam edebilirler. Meslek yüksekokullarını başarıyla bitirenler, ÖSYM  tarafından yapılan dikey geçiş sınavında başarılı olduklarında, alanları ile  ilgili dört yıllık fakültelerde öğrenim görebilirler.gjkhkjk

 Yayın:21.12.2012 - Güncelleme:30.01.2013 - 18:09